Project Description

graszode-1-gr

Ilse Verbeek
adviseur landelijk gebied ARCADIS

‘In dit project is een aantal lopende initiatieven samengekomen: de provincie Utrecht, waterschap Vallei en Veluwe, Alterra, het Louis Bolk Instituut en ARCADIS waren ieder vanuit hun eigen invalshoek en accent bezig met de relatie duurzaam bodembeheer en klimaatverandering. Samen hebben we ons ten doel gesteld om een antwoord te krijgen op een aantal vragen: hoe kan de bodem gebruikt worden om de negatieve gevolgen van de klimaatverandering op te vangen, wat is de invloed van bodembeheer op de vochthuishouding van de bodem en kan het functioneren van de bodem geoptimaliseerd worden om te anticiperen op droge en natte periodes. Deze vragen zijn in het project natuurlijk praktischer gemaakt.’

graszode-2

Literatuur, veldwerk en modellenstudie
‘We hebben ons onderzoek opgesplitst in veldonderzoek, modellenstudie, literatuuronderzoek en een verkenning. Het begon eerst met “de laarzen in de modder staan”: Bij tien verschillende agrarische bedrijven in de Gelderse Vallei is bodemonderzoek uitgevoerd. Die gegevens zijn benut voor een modellenstudie. Daar kwam uit naar voren dat (naast het organisch stofgehalte) de beworteling belangrijk was voor het vasthouden van het water in de bodem. Dat was voor ons een open deur, maar eigenlijk ook een eyeopener; uit eerder literatuuronderzoek kwam dat niet duidelijk naar voren en ook de wetenschappelijke onderbouwing was tot op dat moment onvoldoende.’

Beworteling stimuleren
‘Het stimuleren van diepere beworteling is belangrijk voor de vochthuishouding van de bodem. Niet elke bodem heeft dezelfde fysieke eigenschappen en dat betekent ook dat niet elke bodem dezelfde beschikbaarheid van water kan bereiken. Er zijn diverse manieren om een diepere en intensievere beworteling te realiseren. Daarbij gaat het enerzijds om het toepassen van maatregelen in de agrarische bedrijfsvoering en anderzijds om peilbeheer. Zowel boeren als waterschappen kunnen dus invloed uitoefenen op het duurzamer maken van de bodem en profiteren van de meerwaarde.’

Meerwaarde voor boeren
‘Een goede ondergrondse ontwikkeling van het wortelstelsel van grasland levert een betere bovengrondse productie op. Met een betere beworteling van grasland kunnen periodes van droogte makkelijker worden overbrugd zonder dat schade ontstaat aan het gewas. Bovendien is beregenen minder snel nodig. De individuele agrariër kan zelf met relatief eenvoudige maatregelen een bijdrage leveren aan een betere beworteling. Daarbij gaat het om maatregelen om vertrapping en structuurschade te voorkomen en maatregelen bij inzaai, bemesting en bemaaien/beweiden.’

Meerwaarde voor waterbeheerders
‘Ook de regionale waterbeheerder heeft voordeel van het beter vasthouden van water in agrarische percelen. Dat betekent namelijk minder beregenen in tijden van droogte en dus minder grondwaterverbruik én minder pieken en een geleidelijkere afvoer van water in tijden van wateroverlast. Probleem bij ons onderzoek is dat we de gegevens uit het veldonderzoek niet zomaar kunnen vertalen naar een hoger schaalniveau. Dan zou namelijk de relatie tussen de hoeveelheid water die in de bodem wordt opgevangen en het effect op het beheer door het waterschap duidelijker te leggen zijn.’

Gemeenschappelijk belang
‘Een van de mooie aspecten van dit project is dat we de dagelijkse praktijk als basis hebben genomen en uiteindelijk ook aanbevelingen hebben kunnen doen voor de agrarische bedrijfsvoering. Waar bij wijze van spreken elke agrariër iets mee kan. Heel concreet en elke dag weer! Daarnaast is er natuurlijk nog een weg te gaan: op het terrein van aanvullend onderzoek en kennisuitwisseling, maar ook op het terrein van bewustwording: vooral de waterbeheerder zal nog meer doordrongen moeten worden van de meerwaarde van duurzaam bodem beheer voor het waterbeheer.’

graszode-3

…diepere beworteling: goed in tijden van wateroverlast én droogte…