Project Description

Noord-Holland-1-gr

‘Van obstakel naar verdienmodel’
Edwin de Vos (projectleider gebiedsgericht grondwaterbeheer het Gooi)
Peter Assenberg (adviseur/geohydroloog)

‘In 1999 werd het idee geboren om voor het Gooi een Masterplan op te stellen om de grondwaterproblematiek aan te pakken. Aanleiding was dat de ”oude” stedelijke bodemverontreinigingen niet met een reguliere gevalsgerichte aanpak konden worden aangepakt. Dat leidde tot stagnatie: in de uitvoering van de bodemsanering zelf, maar ook in de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden. Om uit die impasse te komen heeft de provincie toen het initiatief genomen om tot een oplossing te komen. Dat begon met een intentieovereenkomst en mondde in 2005 uit in een convenant voor het Masterplan grondwatersanering het Gooi.’

Noord-Holland-2

Belangrijk voorbeeldproject
‘Met onze aanpak van toen waren we pionier. Dat werd erkend en ook de rijksoverheid zag het masterplan het  Gooi als een belangrijk voorbeeldproject. Onze Gooise ervaringen werden meegenomen in de totstandkoming van de wetswijziging Gebiedsgericht grondwaterbeheer. Toch verliep nog niet alles naar wens. De ontworpen afkoopregeling werkte onvoldoende. We hadden een constructie bedacht waarbij probleemveroorzakers zelf de ondiepe kern van de bodemverontreiniging gevalsgericht zouden saneren. De resterende diepere grondwaterpluimen konden door de probleemveroorzakers na onderzoek van de vracht tegen een bepaald bedrag en op vrijwillige basis worden afgekocht, onder toezegging van volledige publiekrechtelijke vrijwaring voor verdere juridische aansprakelijkheid. De afkoopsommen zouden in een collectieve pot komen waarmee we het beheer van het dieper gelegen deel van de verontreiniging zouden oppakken. In de praktijk leverde dit te weinig geld op: de kosten en inspanning om te komen tot een afkoopbedrag en het afkoopbedrag waren voor de probleemveroorzaker  te hoog en de reactie was er vaak een van ‘toon maar eerst aan dat die diepere grondwaterverontreiniging van mij is’. Dat schoot dus niet echt op.’

Een nieuw convenant
‘Inmiddels vorderde de nieuwe wetgeving van het Rijk. Rond 2009 werden de contouren steeds duidelijker. Wij kwamen tot de conclusie dat het moment was aangebroken dat we ons convenant uit 2005 daarop moesten aanpassen. Vooruitlopend op de nieuwe wet heeft dat in 2011 geleid tot een nieuw convenant Gebiedsgericht Grondwaterbeheer het  Gooi, met een looptijd van tien jaar. De betrokken partijen zijn zeven gemeenten (Blaricum, Bussum, Laren, Naarden, Wijdemeren, Hilversum en Huizen), twee drinkwatermaatschappijen (Vitens en de Provinciale Waterleidingmaatschappij Noord-Holland), het Hoogheemraadschap Amstel Gooi en Vecht, de provincie Noord-Holland en het Rijk. De Rijksoverheid draagt bij in de financiering omdat dit convenant als pilot precies in de lijn is met de wetswijzing. Op 1 juli 2012 trad de wetswijziging in werking.  Hierbij is het mogelijk gemaakt om grondwaterverontreinigingen gebiedsgericht aan te pakken.

Meerwaarde
‘De grote meerwaarde voor ons is dat we een juridisch kader hebben en dat dus onze gebiedsgerichte aanpak gelegitimeerd is. Het  betekent  dat het nieuwe afkoop systeem nog steeds  vrijblijvend is. Maar het bevoegd gezag zal  bedrijven actiever gaan handhaven om de bron en pluim te gaan aanpakken. Of een bedrijf meedoet aan gebiedsgericht grondwaterbeheer of niet is overigens nog steeds een vrije keuze. De bron zal altijd door het bedrijf moeten worden opgepakt, maar het bedrijf heeft de mogelijkheid om de pluim af te kopen in kader van het gebiedsgericht grondwaterbeheer. Doordat we met het nieuwe convenant zijn afgestapt van een afkoopmethodiek op basis van vrachtbenadering is onze benadering simpelweg goedkoper voor de pluimaanpak. Voor bedrijven zou deze aanpak interessanter moeten zijn dan de individuele aanpak. Daarnaast worden zij publiekrechtelijke gevrijwaard voor verdere juridische aansprakelijkheid voor de pluim. Ook is het niet echt aangenaam om een forse reservering voor bodemsanering op hun balans  te hebben staan. We zijn ervan overtuigd dat het met deze wijze van afkoop  nu wel  gaat lukken. Met de gelden van de afkoopsommen en de bijdragen van de partners uit het convenant zijn we al  aan het werk in het kader van monitoring en beheer.’

Integrale aanpak
‘Dit bestuurlijk arrangement gaat werken. We gaan naar een integrale aanpak toe, met aandacht voor water, bodem en ruimtelijke ordening. In de toekomst gaan we nog veel meer elementen aan het gebiedsgericht grondwaterbeheer aanhaken. Denk aan thema’s als Koude Warmte Opslag, bemalingen, klimaatadaptatie of ondergronds ruimtegebruik. Op die manier kunnen verdien modellen worden ontwikkeld waarbij bodemverontreiniging geen  obstakel meer is. We gaan nu ook echt aan de slag met de uitvoering: Het gebiedsplan wordt uitgewerkt in een raamplan met daaronder deelplannen en die we dan ook vervolgens gericht gaan monitoren. En dat is niet alleen passief volgen maar vastleggen wat onwenselijk is en dan afspraken maken om dat op te lossen.’

Noord-Holland-3

‘…met deze afkoopregeling gaat het nu absoluut lukken…’

Voor meer informatie: Edwin de Vos